Aanvraag van een vergunning "zonder architect": gids voor de vereenvoudigde procedure


Publié le 3 août 2024 par Olivier Cornil · Mis à jour le 30 octobre 2026

Antoine HORENBEEK

Een bouwvergunning aanvragen zonder architect lijkt misschien ingewikkeld, maar het is heel goed mogelijk om het proces tot een goed einde te brengen door duidelijke stappen te volgen. Het belangrijkste is om alle benodigde documenten te verzamelen en ervoor te zorgen dat de aanvraag volledig en nauwkeurig is voordat je deze indient. Voor veel aanvragen is de handtekening van een architect niet nodig, met name voor kleinschalige werkzaamheden of interne verbouwingen aan een woning.


Het is belangrijk op te merken dat elke regio specifieke criteria en formulieren kan hebben om in te vullen. Aanvragers moeten de officiële website van hun lokale planningsafdeling raadplegen om de vereiste aanvraagformulieren te verkrijgen. Bovendien kan het verstrekken van nauwkeurige informatie en het nauwgezet opvolgen van de gegeven instructies ervoor zorgen dat de aanvraag vlotter en sneller wordt verwerkt.


Pour ceux qui envisagent de soumettre une demande de ce type, une préparation minutieuse est essentielle. Vérifier les exigences locales, comprendre le format du dossier, et savoir quels délais respecter peuvent faire une grande différence dans le succès de la demande. Ces étapes permettent non seulement de respecter la législation en vigueur, mais aussi de s'assurer que les travaux commencent sans retard inutile. Les seuils de dispense, type de travaux par type de travaux, sont dans notre guide des travaux sans permis d'urbanisme.

De rol van een architect bij een bouwaanvraag begrijpen


Architecten spelen een cruciale rol in de ruimtelijke ordening. Zij zorgen ervoor dat projecten voldoen aan de lokale codes en voorschriften. Sommige projecten kunnen zonder architect, maar dit is afhankelijk van de geldende wetgeving.


Waarom is een architect vaak verplicht?

L'architecte est souvent essentiel pour les projets complexes. La loi du 20 février 1939 l'impose pour les plans et le contrôle des travaux soumis à permis (art. 4). Il veille à la conformité du projet au CoDT en Wallonie, au CoBAT à Bruxelles, et aux règles de construction.

Projecten zoals de bouw van woongebouwen met meerdere verdiepingen of gevoelige werken zoals grote uitbreidingen vereisen debetrokkenheid van een architect. Deze projecten zijn vaak onderworpen aan een bouwvergunning en moeten voldoen aan een specifiek kader

veiligheid en esthetiek. Het inschakelen van een architect zorgt ervoor dat projecten goed worden gepland en uitgevoerd, zodat dure fouten of vertragingen worden voorkomen.

Antoine HORENBEEK

Wettelijke vrijstellingen voor architecten

Il existe des situations dans lesquelles un architecte n'est pas requis. La loi de 1939 renvoie à des listes de travaux dispensés d'architecte. Ce sont les Régions qui les fixent. En Wallonie, la nomenclature du CoDT (art. R.IV.1-1, deuxième colonne) et l'article R.IV.1-2. À Bruxelles, l'arrêté du 13 novembre 2008 (art. 11, 15, 19 et 23). Ces travaux restent soumis à permis d'urbanisme. Seule la demande se fait sans architecte.


Aucune dispense ne tient au caractère rural d'une zone. C'est l'inverse : en zone de protection ou pour un bien classé, les dispenses tombent (CoDT, R.IV.1-1, al. 2 ; CoBAT, art. 98, § 2). Il est important de consulter la réglementation locale pour connaître les dispenses applicables et déterminer les obligations spécifiques.


Als je geen architect hebt, moet je de wettelijke vereisten begrijpen om boetes te vermijden en het risico op planningsovertredingen te minimaliseren. 

Werkzaamheden waarvoor geen bouwvergunning en architect nodig is


Certaines activités ne nécessitent pas de permis d'urbanisme ou l'intervention d'un architecte. Dispensé de permis veut toujours dire dispensé d'architecte. Ces travaux concernent généralement l'entretien, les installations temporaires, et les aménagements intérieurs mineurs.


Routinematig onderhoud

Les travaux d'entretien courant incluent des activités simples comme le nettoyage ou la réparation mineure qui n'altèrent pas la structure. Repeindre un mur intérieur est dispensé partout. À l'extérieur, en Wallonie, une peinture qui modifie l'aspect architectural exige un permis sans architecte (R.IV.1-1, ligne A6). À Bruxelles, changer la couleur d'une façade est dispensé, sauf en façade avant (arrêté du 13 novembre 2008, art. 21, 10°). La dispense suppose aussi 20 m de distance avec un bien protégé. Tailler la végétation du jardin est permis sans autorisation particulière. À Bruxelles, la taille d'entretien est dispensée ; abattre un arbre à haute tige reste soumis à permis (art. 32 ; CoBAT, art. 98, § 1er, 8°). En Wallonie, le permis vise les haies, les arbres remarquables et les arbres isolés en zone d'espaces verts (CoDT, D.IV.4, 11° et 12°).


Les réparations mineures qui ne modifient pas l'aspect extérieur d'une maison ne nécessitent pas de permis. En Wallonie, remplacer des châssis pour atteindre les normes énergétiques est dispensé (ligne A7). Idem pour une couverture de même aspect, épaissie de 0,30 m au plus (ligne A1). À Bruxelles, les châssis sont dispensés si leurs formes et divisions sont maintenues (art. 21, 7°). Une toiture inclinée refaite dans les mêmes matériaux et teintes l'est aussi (art. 21/1, 1°).


Installatie van tijdelijke structuren

Voor tijdelijke constructies zoals tenten tenten of tribunesis over het algemeen geen vergunning nodig als ze voor een beperkte tijd blijven staan, meestal korter dan een bepaalde periode die wordt bepaald door lokale voorschriften. Deze constructies moeten voldoen aan bepaalde beperkingen op het gebied van oppervlakte en hoogte om vrijgesteld te zijn van vergunningen.


Het opzetten van dergelijke structuren op een locatie land mag geen blijvend effect hebben op het reliëf van de grond of de openbare veiligheid in gevaar brengen. Dit geldt ook voor tijdelijke afrasteringen, op voorwaarde dat ze bepaalde afmetingen niet overschrijden.


Binneninrichting zonder structurele wijzigingen

Les aménagements intérieurs qui n'entraînent pas de modification structurelle peuvent être réalisés sans permis ni architecte. En Wallonie, les travaux intérieurs ne sont soumis à permis que s'ils touchent aux structures portantes, au volume ou à l'aspect architectural (CoDT, D.IV.4, 5°). À Bruxelles, ils sont dispensés sans travaux de stabilité ni changement du nombre de logements (arrêté du 13 novembre 2008, art. 9). Cela inclut le remplacement ou le placement de cloisons mobiles.

Placer de nouveaux appareils ou changer la disposition des meubles et équipements, tant que cela ne touche pas à la solidité des murs porteurs, est libre.


Changer les sols ou la pose d'une nouvelle couleur de peinture dans les intérieurs sont également des exemples d'activités qui peuvent être réalisées en toute légalité sans besoin de permis.

En somme, sans atteinte à la structure, au volume ou à l'aspect extérieur, ces travaux se font sans formalités administratives. Créer ou diviser un logement reste soumis à permis dans les deux Régions (CoDT, D.IV.4, 6° ; CoBAT, art. 98, § 1er, 12°).


Vergunningaanvraag zonder architect


Een bouwvergunning zonder architect maakt het mogelijk om bepaalde kleine verbouwingen of constructies uit te voeren zonder de verplichte inschakeling van een architect. De criteria waaraan moet worden voldaan en de lijst met documenten die moet worden geleverd, zijn essentieel als je snel de benodigde toestemming wilt krijgen.


Voorwaarden voor het verkrijgen van een vergunning zonder architect

Om een bouwvergunning te krijgen zonder architect, is het belangrijk om te controleren of het project aan bepaalde specifieke voorwaarden voldoet. Het project moet kleinschalig zijn de dragende structuur van het gebouw niet aantasten.


En Wallonie, ce sont les actes « à impact limité » de la nomenclature R.IV.1-1. Par exemple : une véranda ou un garage de 40 m² au plus hors conditions de dispense (lignes C2 et E5). Un deuxième logement créé sans travaux d'architecte (ligne D1). Des combles rendus habitables sans toucher la structure (ligne B3). Des panneaux solaires au sol en zone d'habitat (ligne L4). À Bruxelles, l'article 23 de l'arrêté du 13 novembre 2008 liste les cas. Une piscine non couverte de plus de 20 m² (4°). Un mur de séparation entre deux propriétés (2°). La modification des châssis en façade avant (5°). Les transformations intérieures sans stabilité, comme le déplacement de cloisons, relèvent de l'article 11. Un changement de destination est également possible sans architecte s'il n'implique pas de travaux de stabilité (Wallonie : R.IV.1-2, 2° ; Bruxelles : art. 15).


Het is cruciaal om te voldoen aan alle plaatselijke bouwvoorschriften die specifieke voorwaarden of uitzonderingen kunnen voorschrijven voor het verkrijgen van een bouwvergunning zonder architect.


Documenten die nodig zijn om een vergunning aan te vragen

La demande de permis sans architecte exige un certain nombre de documents précis. La liste inclut le formulaire de demande officiel, correctement complété. En Wallonie, c'est le formulaire de l'annexe 6 du CoDT (art. R.IV.26-1). L'annexe 4 est réservée aux projets avec architecte. Il n'existe pas d'« annexe 9 », malgré ce que l'on lit souvent.


Vaak is een fotoreportagenodig om de huidige staat van de betreffende ruimte te illustreren. Bouw- of verbouwplannen moeten duidelijk zijn, zelfs zonder de aantekeningen van een architect.


Het volledige dossier moet alle kopieën en bijlagen bevatten.


UBEXje bondgenoot, zelfs voor "niet-architect" verzoeken

UBEXBij , bieden we uitgebreide ondersteuning voorstedenbouwkundige procedureszelfs zonder de diensten van een architect. Het is niet eenvoudig om te weten welke documenten je moet indienen, afhankelijk van de gemeente en regio, of hoe je de aanvraag moet presenteren om ervoor te zorgen dat deze succesvol is, laat staan dat je plannen moet maken die voldoen aan de verwachtingen van de autoriteiten. Dankzij onze expertise in lokale en regionale regelgeving kunnen we je helpen je aanvragen te optimaliseren door gedetailleerde plannen en complete dossiers te leveren.


Onze documenten zijn ontworpen om te voldoen aan de eisen van de lokale autoriteiten en maken het eenvoudiger om uw project te valideren. UBEX Als betrouwbare partner vereenvoudigen wij het proces om uw kansen op succes te vergroten, of u nu in het Brussels Gewest, Wallonië of Vlaanderen woont.


N'hésitez pas à faire appel à notre accompagnement pour vos démarches de régularisation.


Verwerkingstijden en bijbehorende kosten

Le traitement de la demande de permis sans architecte peut varier en fonction de la complexité des travaux et des réglementations locales. Les délais d'instruction sont fixés par le code de chaque Région. Sans avis extérieur à recueillir, ils sont plus courts.


Les coûts associés à l'obtention d'un permis sans architecte sont généralement réduits puisqu'ils n'incluent pas les frais d'un architecte. Cependant, des frais administratifs pour le dépôt de la demande peuvent s'appliquer. Les frais de dossier de sept communes sont relevés dans le prix d'une régularisation urbanistique.


Het is raadzaam om de gemeentelijke verordeningen te raadplegen voor gedetailleerde informatie over de termijnen en kosten die verbonden zijn aan een bouwvergunning zonder architect.

Voorbeelden van projecten zonder architect in België


Het is soms mogelijk om bepaalde bouwprojecten in België uit te voeren zonder een beroep te doen op een architect. Deze projecten omvatten eenvoudige constructies die geen invloed hebben op de stabiliteit of esthetiek van het hoofdgebouw.


Bouw van kleine overkappingen en carports

Klein tuinhuisjes en (kleine) carports komen vaak in aanmerking voor een bouwvergunning zonder architect. Deze bouwwerken vereisen geen grote veranderingen aan de percelen of invloed hebben op de stabiliteit stabiliteit. De materialen die meestal gebruikt worden zijn hout of licht metaal, wat een snelle en goedkope constructie mogelijk maakt.


En Wallonie, l'abri de 20 m² au plus est même dispensé de permis (R.IV.1-1, ligne G1). Conditions : un seul par propriété, à 1 m des limites, à l'arrière ou non visible depuis la voirie. Hauteur : 2,50 m à la gouttière, 3,50 m au faîte. Au-delà, permis sans architecte (ligne G2). Le carport de 40 m² au plus, seul sur la propriété et en relation directe avec la voirie, est dispensé (ligne F1). Sinon, permis sans architecte (ligne F3). À Bruxelles, l'abri est dispensé jusqu'à 9 m², toiture comprise, et 3 m de haut (arrêté du 13 novembre 2008, art. 21, 1°, b). Il reste sous le plan à 45° depuis les murs mitoyens. Au-delà, permis avec architecte. Le carport n'est pas cité par l'arrêté bruxellois : à faire confirmer par la commune. Il est important d'examiner l'impact visuel sur la façade et de s'assurer que les toitures sont réalisées avec des matériaux qui se marient bien avec le reste de l'habitation.

Niet voor bewoning bestemde bijgebouwen

Les annexes extérieures servant à des usages non-résidentiels, comme les garages ou espaces de stockage, peuvent aussi être réalisées sans architecte en Wallonie. Le garage de 40 m² au plus est dispensé s'il est le seul volume annexe, non habitable, à 2 m des limites (R.IV.1-1, ligne E1). Hauteur : 2,50 m sous corniche, 3,50 m au faîte. Sinon, permis sans architecte (ligne E5). À Bruxelles, un garage exige un permis d'urbanisme avec architecte (CoBAT, art. 98, § 1er, 1°). Pour les panneaux solaires, la Wallonie dispense les modules intégrés à la toiture (ligne L1). Bruxelles les dispense s'ils sont dans le plan de la toiture, sans saillie de plus de 30 cm (art. 33/2). Sinon, permis sans architecte (art. 33/3).


En Wallonie, ces dispenses ne valent pas en zone d'aléa d'inondation élevé, ni en cas d'écart au plan de secteur. Les autorités locales déterminent souvent l'implantation possible sur la parcelle en fonction de règles urbanistiques précises.


Interieurrenovatie van woningen

Een architect is over het algemeen niet vereist voor renovatiewerkzaamheden aan het interieur waarbij het voornamelijk gaat om gevelbekleding of schilderwerk. Hieronder valt ook modernisering van de keuken of badkamer, zolang de veranderingen geen invloed hebben op de structurele integriteit van het gebouw.


Er mogen geen grote veranderingen worden aangebracht aan dragende muren of elementen die essentieel zijn voor de stabiliteit van het gebouw. De gebruikte materialen moeten voldoen aan de nationale veiligheidsnormen en ervoor zorgen dat het interieur van de woning aangenaam is om naar te kijken . Door een architect in te schakelen, minimaliseer je het risico op slecht doordacht en slecht uitgevoerd werk.


Specifieke procedures per regio voor vergunningen zonder architect


Aanvragen voor bouwvergunningen zonder architect verschillen van regio tot regio in België. Zo zijn er specifieke procedures en unieke voorschriften in Wallonië, Brussel en Vlaanderen.


Regelgeving in Wallonië

En Wallonie, les demandes pour un permis d'urbanisme sans architecte concernent souvent des projets simples. Le CoDT les appelle actes « à impact limité » (art. D.IV.1, § 2 ; nomenclature R.IV.1-1). Ces projets incluent une véranda ou un garage de 40 m² au plus hors conditions de dispense (lignes C2, E5). Ou des combles habitables sans toucher la structure (ligne B3). Une extension habitable, elle, exige un architecte (ligne B7). Les communes traitent ces demandes, et l'aspect territorial joue un rôle clé.


Une enquête publique pourrait être nécessaire, surtout si le projet impacte l'environnement ou se trouve en zone protégée. Le Code du développement territorial (CoDT) fixe ces règles ; les guides communaux d'urbanisme les complètent.


La procédure en Wallonie implique la soumission de plans et un dossier détaillé, avec le formulaire de l'annexe 6 (art. R.IV.26-1). Ces documents doivent respecter les règlements urbanistiques territoriaux.


Regelgeving in Brussel

À Bruxelles, le permis sans architecte s'applique souvent à des rénovations ou petits travaux. Les cas sont listés à l'article 23 de l'arrêté du 13 novembre 2008 : piscine non couverte de plus de 20 m², mur de séparation entre deux propriétés, châssis en façade avant, panneaux solaires, changement de destination sans stabilité. Les transformations intérieures sans stabilité relèvent de l'article 11. L'urbanisme est du ressort d'urban.brussels (Bruxelles Urbanisme et Patrimoine) et des communes, pas de Bruxelles Environnement.


Il est essentiel de respecter le PRAS, le RRU et les règlements communaux d'urbanisme. Toute dérogation à ces textes fait tomber les dispenses de l'arrêté (clause d'entrée des art. 9 et 21). Dans certains cas, le projet est soumis à des mesures particulières de publicité, dont l'enquête publique.


Aanvragen moeten volledige details van het project bevatten, met de nadruk op het behoud van hetmilieu en het voldoen aanplanningscriteria.


Regelgeving in Vlaanderen

En Flandre, les permis sans architecte concernent également des projets considérés comme mineurs. Les autorités communales traitent ces demandes au niveau local. Depuis le 1er mars 2026, la déclaration « melding » a disparu pour les habitations (arrêtés flamands modifiés le 6 février 2026). Les travaux intérieurs et de façade sont dispensés ; les annexes accolées et les vérandas passent au permis. En cas de travaux de stabilité, la dispense ne vaut que si un architecte est désigné (Vrijstellingenbesluit, art. 2.1, 2° et 4°).


Het is van vitaal belang om destedenbouwkundige voorschriften van de gemeente te kennen. Afhankelijk van de locatie kan een aanvraag een openbaar onderzoek vereisen.


De betrokken diensten moeten ervoor zorgen dat alle aspecten van de ontwikkeling voldoen aan de normen voor de bescherming van het milieu en de stedenbouw. De projecten mogen hetevenwicht in het betrokken gebied niet verstoren.


Praktisch advies voor werk zonder architect


Werken uitvoeren zonder een architect in te schakelen vereist een zorgvuldige voorbereiding en een strikte naleving van de wettelijke criteria. Het is belangrijk om goed geïnformeerd te zijn en de nodige stappen te volgen om ervoor te zorgen dat je project een positieve impact heeft.


Je vergunningaanvraag voorbereiden zonder architect

Om te beginnen is het cruciaal om alle documenten te verzamelen die nodig zijn voor de vergunningsaanvraag. Dit omvat meestal gedetailleerde plannen, een beschrijving van het geplande werk en soms specificaties.


Een goed gestructureerd bestand kan het proces soepeler laten verlopen. Het is raadzaam om de instructies nauwkeurig te volgen en elk detail dubbel te controleren.


Het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat de criteria die van toepassing zijn op je project worden gerespecteerd. Dit kunnen beperkingen zijn voor de hoogte, het gebruik van materialen of de milieu-impact van je project.

Antoine HORENBEEK

Informeer bij de plaatselijke planningsautoriteiten

Voordat je je aanvraag indient, is het een essentiële stap om contact op te nemen met de plaatselijke planningsautoriteiten. Deze controle kan informatie opleveren over aanvullende criteria waaraan je moet voldoen of over wettelijke bepalingen waaraan je project moet voldoen.


Ze kunnen waardevol advies geven over de verenigbaarheid van je project met bestaande stedenbouwkundige plannen. Bij twijfel kun je altijd het beste om opheldering vragen.


Deze aandacht voor lokale details kan het verkrijgen van je vergunning transparanter en sneller maken. Dit kan mogelijk kostbare fouten voorkomen.


Planningsadviseurs: een alternatief voor architecten?

Een planningsadviseur kan een nuttige hulpbron zijn. Hoewel ze geen architect vervangen, bieden ze waardevolle ondersteuning bij het voorbereiden van je dossier.


Zij kunnen je begeleiden bij de noodzakelijke stappen en helpen bij het identificeren van de mogelijke gevolgen van je project. Ze zijn vaak goed op de hoogte van de wettelijke beperkingen en verwachtingen.


Grâce à leur expérience, ils peuvent conseiller sur la meilleure façon de remplir les documents requis, et rendre le processus plus simple. Engager un conseiller peut être un bon investissement, surtout pour des dossiers plus complexes. Chez Ubex, nous pouvons vous accompagner même si votre situation ne nécessite pas d'architecte. Notre équipe de conseil, active depuis 1992, met son expérience à votre service pour votre demande.


FAQ


Wat zijn de voorwaarden voor het verkrijgen van een bouwvergunning zonder architect in Wallonië?

En Wallonie, plusieurs travaux peuvent se faire sans architecte si l'impact est limité. Cela inclut les modifications mineures ne touchant pas à la structure porteuse du bâtiment. Le CoDT ne connaît pas de déclaration : la déclaration urbanistique préalable a disparu le 1er juin 2017. Un acte « à impact limité » reste soumis à permis d'urbanisme, demandé sans architecte avec le formulaire de l'annexe 6. En dessous, l'acte est dispensé. Au-dessus, le permis exige un architecte.


Welke soorten werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd zonder een beroep te doen op een architect onder de CoDT?

Le CoDT précise que certaines petites constructions, comme une terrasse ou une remise de jardin, peuvent être érigées sans recours à un architecte. La terrasse au niveau du sol est même dispensée de permis (R.IV.1-1, ligne J4). L'abri de jardin l'est jusqu'à 20 m² (ligne G1), puis passe au permis sans architecte (ligne G2). Les travaux d'aménagement intérieur, ne modifiant pas la structure porteuse, sont aussi inclus (ligne B3). Ces travaux doivent avoir un impact limité.


Wat is de maximale oppervlakte voor bouwwerken zonder architect in België?

Il n'existe pas de seuil national : chaque Région fixe ses listes. En Wallonie, le seuil de 40 m² revient pour la véranda, le garage et le carport. Jusqu'à 40 m², avec toutes les conditions, l'ouvrage est dispensé (R.IV.1-1, lignes C1, E1, F1). Jusqu'à 40 m² sans ces conditions, permis sans architecte (lignes C2, E5, F3). Au-delà de 40 m², permis avec architecte. L'abri de jardin suit la même logique avec 20 m² (lignes G1 et G2). À Bruxelles, aucun seuil de surface n'ouvre le permis sans architecte. L'article 23 de l'arrêté du 13 novembre 2008 vise des travaux, pas des surfaces : piscine non couverte au-delà de 20 m², mur de séparation, châssis de façade avant. Une véranda ou une extension y exige toujours un architecte.


À la vente, le notaire mentionne la situation urbanistique du bien dans l'acte. En Wallonie, l'acte indique la date des derniers travaux soumis à permis, sur déclaration du vendeur (CoDT, art. D.IV.99, § 1er, 5°). Il conseille les parties sur les démarches nécessaires pour régulariser la situation.


Wanneer is het verplicht om een architect in te schakelen voor bouwwerken in België?

Un architecte devient obligatoire lorsque les travaux impliquent des modifications structurelles, un changement de volume ou des projets de grande envergure (loi du 20 février 1939, art. 4). Dans les deux Régions, un mur porteur ou une poutre suffit. En Wallonie, le critère légal tient en trois mots : structure, volume, aspect (CoDT, D.IV.4, 5°). La façade et la toiture n'imposent pas toujours l'architecte. À Bruxelles, les châssis de façade avant se demandent sans architecte (art. 23, 5°). En Wallonie, un parement différent aussi (ligne A3). Une lucarne, une véranda à Bruxelles ou une extension habitable exigent l'architecte.


Welke alternatieven zijn er om een bouwvergunning aan te vragen zonder een architect in te schakelen?

Les alternatives incluent l'utilisation de modèles standards et la consultation des services d'urbanisme. Des bureaux de conseil en urbanisme accompagnent également ces démarches, tout en respectant les contraintes légales. C’est ce que nous faisons chez Ubex. Avec nous, vous ne serez pas seul(e) devant la montagne de formulaires à remplir et les demandes parfois complexes à comprendre quand on n’est pas du secteur de l’immobilier. 


Bronnen



Auteur : CORNIL Olivier

UBEX Neem vandaag nog contact op voor een gratis adviesgesprek!


Laat je niet verrassen door veranderingen in de regelgeving. Anticipeer en handel samen met UBEXUw partner in vastgoedregelgeving.